Topkapı Sarayı’nın sahildeki en eski köşklerin­den biri olan Ä°ncili Köşk, Cirit Meydanı’nın arkasın­daki Marmara Denizi’ne bakan surların hemen önünde, Ahır Kapı ile DeÄŸirmen Kapı arasındaki sur duvarının burcu üzerinde bulunuyordu. Köşk, 1591′de Vezir Koca Sinan PaÅŸa tarafından Mimar Davut AÄŸa’ya yaptırılıp 3. Murat’a armaÄŸan edilmiş­tir. Yapı kubbesinden sarkan inci salkımı biçimin­deki süslemelerinden dolayı, Avrupalılar tarafından

“Ä°ncili Köşk” adıyla anılmıştır” . incili Köşk, baÅŸta 1. Mahmut olmak üzere çeÅŸitli padiÅŸahlar tarafından onartılmıştır.

Osmanlı saray mimarisinin en ilginç örneklerin­den biri olan Ä°ncili Köşk, 17. Yüzyıl’dan itibaren Topkapı Sarayı’nı gösteren bütün gravürlerde karşı­mıza çıkmaktadır. Buna karşılık, seyahatnamelerde, köşkün mimarisi ile ilgili anlatımlar son derece ye­tersizdir. Büyük bölümünde iç mekanı anlatılmış veya yanlızca ismi verilerek geçilmiÅŸtir. S. Hakkı Eldem, 17. Yüzyıl gezginlerinin köşkün kendisinden çok 1. Ahmet döneminde inÅŸa edilen çeÅŸme ve uzun bir süre ayakta olan Tusotiris Ayazması önün­deki olaylarla ilgilendikleri için yapının kendisini Ä°hmal ettiklerini belirtmektedir” .

18. ve 19. Yüzyıllarda yazılmış olan seyahatna­melerde de köşkle ilgili geniÅŸ anlatımlara rastlana-mamıştır. Ancak buna karşılık, köşk, Saraybur-nu’nda bulunan yapılar arasında sanatçıların en çok ilgisini çekenlerden biridir. Ä°ncelenen dönem içinde yapılmış Topkapı Sarayı’nı tasvir eden bütün pano­ramik resimlerde gerçeÄŸe uygun ÅŸekilde yansıtılmış­tır. Yanısıra, köşkün, hepsi de birer belge deÄŸeri taşı­yan üç adet gravürü bulunmaktadır.

Ä°ncili Köşk’ü ayrıntılı olarak gösteren en erken ta­rihli gravür Hilair’a aittir. Dikdörtgen plan ÅŸemasında inÅŸa edilen köşk, kalın sur duvarı­nın üzerine oturtulmuÅŸtur. Duvarın önünde yeralan burçtan yararlanılarak bir çıkma oluÅŸturulmuÅŸ ve buraya, gravürde görülen ahÅŸap kepenklerle örtülü bir cumba eklenerek çıkma daha da belirginleÅŸtiril­miÅŸtir. Cumba ile sur iki kemerli kavisli bir duvarla birleÅŸtirilmiÅŸtir. Sur duvarıyla köşk arasına, aynı za­manda dekoratif özelliÄŸe sahip taÅŸ konsollar yerleÅŸti­rilmiÅŸtir. Konsolların yanlızca sol tarafta, balkonun al­tındaki bölümleri görülebilmektedir, saÄŸ taraftakiler kavisli duvar tarafından örtülmüştür.

Köşkün orta salonu, diğer mekanlardan daha yüksek tutulmuştur ve üzeri tekne tonoz şeklinde bir kubbeyle örtülüdür.

Castellan tarafından yapılmış olan gravür, köş­kün 19. Yüzyıl baÅŸlarındaki durumunu ayrıntılı ÅŸe­kilde yansıtmaktadır. Köşkün Hilair’ın gravüründeki köşkten farkı; orta salonun kubbe ile örtülü olması, cumbanın kepenk yerine kafes ve kalın perdelerle örtülmesi ve cumba ile sur arasındaki duvarın üç kemerli olmasıdır.

Ä°ncili Köşk’ü gösteren son gravür Jouannin’e ait­tir. Gravürden, sanatçının köşkü Hilair ve Castellan’dan kopya olarak çalıştığı anlaşılmaktadır .

Topkapı Sarayı’nın gözde köşelerinden biri olan Ä°ncili Köşk, özellikle, güzel Ä°znik çinileriyle kaplı du­varları, altın yaldızlı kubbesi ve zevkli iç dekorasyonuyla ünlüydü . Köşk, padiÅŸahlar tarafından, yeni­çeriler ve saray oÄŸlanları arasındaki tomak ve cirit oyunlarını izlemek için kullanılırdı” . 3. Selim, köş­ke daha çok Osmanlı donanmasının gerçekleÅŸtirdi­ği tatbikat ve gösterileri izlemek için gelmiÅŸtir.

Ä°ncili Köşk, 2. Mahmut’un saltanat yıllarında göz­den düşmeye baÅŸlamış, 19. Yüzyıl ortalarında ise neredeyse tamamen terkedilmiÅŸtir. Köşk, bakımı pahalıya malolduÄŸu gerekçesiyle 186l’de” veya demiryolu yapımı sırasında, 1871′de” ortadan kaldırıl­mıştır. Günümüzde köşkün yanlızca çıkma duvarı, konsollarının bir bölümü ve çeÅŸmesi ayaktadır.